Bilard

TROCHĘ O HISTORII GRY         

Dawno temu, gdy polowania, turnieje rycerskie i bale dworskie przestały wystarczać mieszkańcom pałaców i zamków zaczęto poszukiwać innych rozrywek. Wśród zabaw organizowanych w XIII w. w ogrodach i parkach znalazła się gra, w której uczestnicy za pomocą zakrzywionego kija wbijali kule pomiędzy słupki. Przewrotna aura nie pozwalała kontynuować tej zabawy pod otwartym niebem. Przywędrowały więc kije i kule pod dach. W 1469 r. nadworny stolarz francuskiego dworu Henry de Vigne zaprojektował i wykonał stół, którego blat otoczony był bandami. Powstanie stołu wymusiło kolejne zmiany. Stracił rację bytu zakrzywiony kij, gdyż łatwiej było uderzać kule (bile) prostym kijem. Surowy dotychczas blat stołu pokryto materiałem, co produkt Vigna jeszcze bardziej oddaliło od typowych stołów biesiadnych. Drewniane, bądź wykonane z kości słoniowej bile toczyły się więc znacznie ciszej, co grę czyniło mniej męczącą. Z każdym rokiem bilard stawał się coraz powszechniejszy. Umiejętność gry dawała też pewną formę nobilitacji. W 1475 r. z rąk króla Ludwika XI arystokrata Jacgues Tournebride otrzymał pierwszą licencję sali bilardowej. Jednym z wielkich pasjonatów gry był kardynał Richelieu, znany nam szerzej z powieści "Trzej muszkieterowie". Ogromne serce i zapał poświęcił bilardowi słynny władca Francji Ludwik XIV. Równolegle jak grzyby po deszczu pojawiły się stoły na Wyspach Brytyjskich. Mówi się także o bilardzie w Hiszpanii, Niderlandach i... Chinach. Własny rodzaj gry powstał w Rosji za czasów Piotra I. Kilka wieków później Anglicy przewieźli stoły do Ameryki gdzie bilard zrobił chyba najwiekszą karierę. Wśród znanych europejskich intelektualistów miłośnikiem gry w bilard był niemiecki filozof, profesor logiki i metafizyki Immanuel Kant, żyjący na przełomie XVIII i XIX w. Pan profesor po zakończonych zajęciach często przychodził do cukierni położonej obok uczelni, gdzie zażywał bilardowych rozkoszy. Pierwszą publikacją o bilardzie był wydany w Londynie w 1674 r. traktat "Gracz doskonały". Autorem tej pozycji był Charles Cotton. W dawnej Polsce umiejętność gry w bilard także należała do dobrego tonu. W Korpusie Kadetów Stanisława Augusta Poniatowskiego młodzi oficerowie uczestniczyli w zajęciach gry w bilard.

Czym jest gra w bilard

Co niesie ze sobą gra na zielonym suknie? Z pewnością uczy precyzji i koncentracji. Pobudza wyobraźnię i zmusza do przewidywania. Chcąc nie chcąc przypomina prawa fizyki i geometrii. Rygorystyczny regulamin sportowy narzuca konieczność etycznego postępowania, a sportowe współzawodnictwo uczy pracowitości i aktywności. Bilard ma jeszcze jedną ważną cechę. Ze względu na swój charakter jest sportem rodzinnym. Mogą w nim uczestniczyć zarówno młodzi jak i starsi, zdrowi razem z tymi, którym w życiu nie dane było posiąść pełnej sprawności fizycznej. A co najważniejsze wszyscy mają równe szanse. Światowe doświadczenia pokazały, że bilard jest dobrym narzędziem w rehabilitacji osób niepełnosprawnych, a także płaszczyzną integracji środowiskowej. Obecnie działa również wiele Uczniowskich Klubów Sportowych na terenie całego kraju, również w małych ośrodkach. Wielu młodych ludzi wybiera grę w bilard jako swoje hobby czy też ciekawe zajęcia pozalekcyjne.

Najbardziej rozpowszechnione rodzaje gier:

• 8 bil
• 9 bil
• 14/1
• Snooker
• Karambol

ZASADY GRY - 9 bil

STANDARDOWE PRZEPISY OGÓLNOŚWIATOWE

Oprócz wymienionych poniżej przepisów, w pozostałych przypadkach mają zastosowanie ogólne przepisy gry w bilard kieszeniowy.

1. CEL GRY

"Dziewiątka" rozgrywana jest z użyciem dziewięciu bil ponumerowanych od pierwszego do 9 numeru oraz białej bili rozgrywającej. Za każdym rozegraniem bila biała musi w pierwszej kolejności zetknąć się z bilą o najniższym numerze spośród bil znajdujących się na stole. Jeśli prawidłowe uderzenie wbije bilę do łuzy, zawodnik ma prawo do oddania następnego strzału, co jest kontynuowane dopóki nie chybi, spowoduje faul lub wygra partię przez wbicie do łuzy bili z numerem dziewięć. Po stracie zagrywki przez jednego zawodnika, drugi wchodząc do gry musi wykorzystać usytuowanie bil pozostawionych przez przeciwnika. Natomiast jeśli poprzednik faulował, następny zawodnik rozpoczyna grę kładąc białą bilę rozgrywającą w dowolnym miejscu na stole. Nie wymaga się od zawodników deklaracji oddawanego strzału. mecz kończy się po wygraniu przez jednego z zawodników wymaganej liczby partii.

2. ROZMIESZCZENIE BIL DO ROZBICIA

Bile do rozbicia ustawiane są w kształt rombu, przy czym bila nr 1 tworząca dolny róg tej figury ustawiana jest w punkcie głównym stołu, natomiast bilę nr 9 trzeba umieścić w punkcie środkowym rombu, a pozostałe dowolnie, aby ściśle stykały się ze sobą. Grę należy rozpocząć z białą bilą w ręku sprzed linii bazy.

3. POPRAWNY STRZAŁ ROZBIJAJĄCY

Zasady określające poprawność strzału rozbijającego są identyczne jak dla innych uderzeń z wyjątkiem poniższych: (a) zawodnik rozbijający musi uderzyć nie tylko białą bilą w bilę nr 1, ale i umieścić którąkolwiek z numerowanych bil w łuzie w wyniku oddanego strzału lub spowodować, że przynajmniej cztery numerowane bile dotkną bandy; (b) jeżeli biała bila wpadnie do łuzy lub opuści stół albo nie zostaną spełnione inne wymagania dotyczące poprawnego rozbicia - uznane to będzie za faul. Następny zawodnik rozpoczyna wtedy grę z białą bilą rozgrywającą w ręku z dowolnego miejsca na stole; (c) jeżeli w trakcie rozbicia jedna z bil rozbijanych wypadnie poza stół, następny zawodnik wznawia grę z białą bilą w ręku z dowolnego miejsca na stole. Wybita bila nie jest ponownie umieszczana na stole, chyba że jest to bila nr 9.

4. KONTYNUACJA GRY

Po wykonaniu poprawnego rozbicia zawodnik może rozegrać tzw. "push out" (według punktu 5 "9" bil), czyli wypchnięcie. Jeśli poprawne rozbicie zakończyło się umieszczeniem jednej lub więcej bil w łuzach, grający może kontynuować oddawanie strzałów, dopóki nie chybi, nie spowoduje faulu lub nie wygra partii. Partia ulega zakończeniu, gdy bila z numerem 9 w wyniku prawidłowego uderzenia wpadnie do łuzy lub gra zostanie przerwana po szeregu naruszeń regulaminu przez któregoś z zawodników.

5. PUSH OUT - WYPCHNIĘCIA

Po zakończeniu poprawnego rozbicia zawodnik może dokonać uderzenia zwanego "push out", czyli "wypchnięcia" w celu uzyskania jak najlepszej pozycji białej bili rozgrywającej do następnych uderzeń. Przy stzale wypychającym nie wymaga się dotknięcia przez białą bilę jakiejkolwiek innej lub bandy stołu. Natomiast mają tutaj zastosowanie pozostałe przepisy dotyczące fauli. Zawodnik musi zgłosić zamiar wykonania wypchnięcia przed oddaniem stzału, gdyż w przeciwnym wypadku strzał zostanie uznany za normalny. Po wykonaniu wypchnięcia żadna z wbitych bil nie zostanie zaliczona i nie jest umieszczana na stole z wyjątkiem bili nr 9. Po prawidłowym wykonaniu wypchnięcia do gry dochodzi przeciwnik. Może on kontynuować grę wykorzystując usytuowanie bil na stole lub zlecić oddanie strzału swojemu przeciwnikowi (który dokonał wypchnięcia). Wypchnięcie nie jest faulem, gdy nie został złamany żaden z przepisów (z wyjątkiem przepisów pkt. 7 i 8 "9" bil). Nieprawidłowe wypchnięcie jest karane w zależności od rodzaju związanego z tym faulu. Po nieprawidłowym rozbiciu zawodnik nie ma prawa wykonywać wypchnięcia.

6. FAULE

Zawodnik po popełnionym faulu opuszcza stół i żadna z wbitych bil nie wraca na stół (bila nr 9 jest umieszczana ponownie). Jego przeciwnik wznawia grę z białą bilą w ręku, z dowolnego miejsca stołu. Gdy podczas strzału dokonano szeregu fauli liczą się one jako jeden.

7. ZŁY KIERUNEK UDERZENIA

Gdy uderzona biała bila zetknie się na początku z bilą, która nie ma najniższego numeru spośród pozostających na stole, następuje faul.

8. BRAK KONTAKTU Z BANDĄ

Jeśli żadna z numerowanych bil nie wpadnie do łuzy oraz żadna z bil znajdujących się na stole (łącznie z białą po kontakcie z inną) nie zetknie się z bandą stołu, to jest wtedy faul.

9. BIAŁA BILA W RĘKU

Zawodnik z przywilejem białej bili w ręku może umieszczać ją gdziekolwiek na stole do momentu oddania strzału. Przy ustawianiu musi pamiętać, aby biała bila nie dotknęła bil pozostałych.

10. BILE NUMEROWANE WYBITE POZA STÓŁ

Bile nie wbite do łuzy, które znalazły się poza płytą główną stołu uznawane są za wybite ze stołu, co jest faulem. Takie bile nie wracają na stół, z wyjątkiem bili nr 9, którą należy umieścić z powrotem na stole.

11. FAULE PRZY UDERZENIACH SPECJALNYCH

Gdy mecz nie jest nadzorowany przez sędziego, wszelkie uderzenia specjalne podbijające białą bilę, nadające jej ruch po łuku oraz mające na celu ominięcie lub przeskok określonej bili numerowanej powodujące jej poruszenie są faulem bez względu na to, czy poruszenie nastąpiło ręką, kijem, czy mostkiem.

12. BŁĄD TRZECH KOLEJNYCH FAULI

Jeżeli zawodnich w trzech kolejnych uderzeniach za każdym razem popełnia faul i w międzyczasie nie oddał ani jednego prawidłowego strzału, przegrywa wtedy partię. Wyżej wymienione trzy faule muszą wystąpić w tej samej partii. Pomiędzy drugim a trzecim faulem zawodnik musi zostać ostrzeżony.

13. KONIEC GRY

Gdy biała bila rozgywająca przekroczy linię bazy następuje rozpoczęcie meczu w czasie uderzenia rozbijającego. W czasie rozbicia bila nr 1 musi zostać prawidłowo uderzona. Gra kończy się wbiciem bili nr 9 po prawidłowym uderzeniu lub gdy jeden z zawodników popełniwszy poważny faul zostaje odsunięty od dalszej gdy i przegrywa partię.